Kva skal til for at eg skal like ei bok?

Jon Fosse, ein av dei nominerte forfattarane.
(Foto: Tom A. Kolstad)

No er hausten her. Mørketida, tida når blada skiftar farge frå grønt til oransje og til slutt fell av, tida når det regnar og er grått, tida når alle TV-seriar startar opp igjen og ein snart må byrje å fyre i peisen, men berre snart, tida når ein kan unne seg kakao om kveldane og ein sakte, men sikkert, byttar ut somarklede med vinterklede og jakkane i gangen går frå å vere tynne allvêrsjakkar til tjukke allvêrsjakkar som er vasstette og vindtette. Det er òg tida når verda sit og ventar i spenning på kven som vinn Nobelprisane. Nokre vinnarar er allereie offentleggjorte, medan andre må ein vente på. Nobeprisen i litteratur er rett om hjørnet, og det er mange spennande namn på lista. Blant anna har vår eigen Jon Fosse blitt med, og den verdsberømte forfattaren Huraki Murakami, som har skrive ei bok i Lines lesesirkel dette året (Kafka på stranden) er nominerte til å vinne prisen. Det seier seg kanskje sjølve at du skal vere ein mektig god forfattar, for å vinne Nobels litteraturpris.

Personen som vinn skriv seg inn i litteraturhistoria på ein heilt ny måte. I tillegg får han eller ho verkeleg verifisert at dei skriv god litteratur. Dei som nominerer og vurderer litteraturen som er nominert er ikkje amatørar teke inn frå gata. Dei er ekspertar som har erfaring med kva som er god litteratur og kva som ikkje er god litteratur. Dei må verkeleg legge til side sine eigne lyster, fordommar og interesser, når dei skal vurdere kva forfattar som skal vinne litteraturprisen. Dette skal ikkje gå på deira leseopplevingar og oppfatningar av forfattaren, men kvaliteten på litteraturen. Det er det store med Nobels fredspris. Det er den største litteraturprisen ein forfattar kan vinne.

Dette med litteraturprisar har fått meg til å tenkje på kva som gjer at eg liker ei bok. Eg er ikkje ein av desse ekspertane som kan vurdere ei bok uavhengig av mine eigne interesser, rett og slett fordi eg ikkje har den rette utdanninga eller kompentansen. Eg prøver så langt eg kan å vurdere kvaliteten ut frå mi eiga lesaroppleving. Likevel har eg, som alle andre, nokre krav for kva bøker eg synes gode, kva bøker som bør få ei ekstra stjerne i boka.

Eit av dei første kriteria mine er karakterane. Karakterane må vere truverdige. Dette gjelder ikkje berre hovudpersonen/hovudpersonane, men òg andre karakterar. Ein skal kunne tru på hobbyane og interessene deira, familieforholda, tankane, egenskapane, kva dei kan og ikkje kan, kva kjensler dei har og kva dei driv med. Hovudpersonen skal vere ein person ein kan identifisere seg med som skal ha eit liv ein sjølv kan sjå på som truverdig. Det same skal birollane. Ikkje minst er relasjonane mellom karakterane viktig og kontrastane. Ingen trur på at hovudpersonen, som helt, har berre gode sider, og ein må la anti-helten eller motstandarden til hovudpersonen om du vil,  ha gode sider òg, og denne personen må på eit vis tileigne seg forståing for det han eller ho gjer. Det må vere grunnar for vala til hovudpersonane. Dette har litt med relasjonar å gjere. Kva forhold har hovudpersonen og mostandarden. Kjenner dei  kvarandre frå før av, eller er dei heilt nye for kvarandre? Er det noko likt mellom dei? Ein har òg relasjonane mellom dei andre karakterane og hovudpersonen og mellom dei andre karakterane og mostandarden. Hovudpersonen har kanskje ein kjærast eller får kanskje ein kjærast. Er det då truverdig at desse uansett kva er glad i kvarandre, at forholdet deira alltid går på skinner og at ingen gjer noko gale mot den andre? Dette er Twilight-plottet, og eg vil seie at slike relasjonar ikkje er truverdige, fordi alle forhold har sine konfliktar, nokre små og nokre store. Dette er berre nokre døme på truverd. Identifikasjon er det viktigaste for meg trur eg, noko som nødvendigvis ikkje betyr at hovudpersonen skal vere ein kopi av lesaren, men heller ha gjennkjennelege trekk.

Å ikkje forklare heile meininga i hel er òg ein viktig faktor for at eg skal kunne like ei bok. Er det rom Hemmeligheter, og ho hadde ein stor tendens til å overforklare alt.

Ikkje forklar kvar minste ting!

for å tenkje sjølve? Er det rom for eiga tolking? Det er ufatteleg viktig at forfattaren ikkje overforklarer alt. Eg las dei eit par hundre sider i Mortons nye bok,

Dei la armane om kvarandre og gråt. Ho la hovudet inn mot skuldra til ? og prøvde å skyve vekk tankane om at dei kanskje aldri kom til å møtast igjen. Dei kom til å sakne kvarandre, og ingen ville nokon gong gløyme den andre personen. 

Dette er ikkje eit utdrag frå ei bok, men ein eksempeltekst eg laga sjølv no. Nokon som synes at heile denne teksten er nødvendig? Den er ikkje det. Berre første del trenger å vere med for at ein skal forstå at desse to personane kjem til å sakne kvarandre. I tillegg trenger ikkje alt å komme i denne scenen, men utover boka kan ein vise at desse personane kjem til å sakne kvarandre og at dei aldri vil gløyme kvarandre, utan å overforklare alt. Det gjer det berre keisamt, og lesaren får ikkje brukt hjernen sin til å tenkje og reflektere.

Det tredje punktet er spenning. Alle tenkjer nok at spenning er viktig, og det er det òg. Heilt klart må ei bok ha litt meir i seg enn berre gjenforteljing og dialogar. No trenger det ikkje vere spenning i form av biljakt, kidnapping, drap og Harry Potter mot Voldemort. Det kan vere ein konflikt mellom personar til dømes. Uansett kva spennig det er, er det viktig, og lesaren må oppleve det spennande. I ei bok for vaksne vil ingen lesar finne det spennande om boka handla om Kari som prøvde å finne igjen sauen Fritjof, med mindre det var noko meir med sauen Fritjof og det var knytt opp mot noko større. Barn på tre år ville kanskje ha oppfatta dette som spenning. Det er òg viktig at det er spennande frå første kapittel. Ein skal ikkje sitje etter utallege kapittel og lure på kva som eigentleg er meininga med boka, kva som plottet og kva som skal vere spennande. Då har forfattaren feila ein plass, og lesaren kan ikkje lastast for å legge frå seg boka.

Dette er kanskje nokre av dei viktigaste punkta for meg, og det finst andre òg. Det viktigaste av alt er kanskje at alt dette stemmer saman, og ei bok kan ha så mykje spenning ho berre vil, men det hjelper ikkje om det alt er overforklart og karakterane ikkje er truverdige. Det er trass i alt heile boka som er viktig. I tillegg ser ein alltid etter det litle ekstra. Er dette ei heilt ordinær bok som alle kunne ha skrive, eller har forfattaren lagt til "det lille ekstra", som gjer at lesaren verkeleg vil synes at dette er ei god bok?

Det er framleis haust, når eg avlsuttar dette innlegget, det er framleis ei tid kor mørkret smett fram og ein må byrje å tenkje på å halde varmen, men det er òg ei tid kor ein kan krølle seg saman i hjørnet av sofane med ei god bok og berre kose seg, kanskje saman med ein kopp varm drikke og eit tjukt pledd, og sjølvsagt er det tida kor ein snart får vite kven som har fått tommel opp frå ekspertane. Kven vinn Nobels litteraturpris i år?

"I cannot live without books" (Thomas Jefferson) Ikkje eg heller, mr. past-President

Berre eg seier ordet ferie er det vel nokre tusen menneske i Noreg som tenkjer tusen forskjellige tankar berre ved å høyre ordet. Fjellturar, Syden, fri, male huset, grusomt, varmt, uendeleg, positivt, negativt, hyttetur, fritid, og eg tenkjer ofte: Ferie, då kan eg lese alle bøkene eg ikkje får tid til å lese andre delar av året. Er det nokre som er einige med meg. Eg var på ferie i Sør-Frankrike i somar, ein ferie eg ikkje kjem til å gløyme med det første, og eg hadde med meg eit par bøker, då eg reiste. 

• Riley, Lucinda: The Light Behind the Window
• McDermid, Val: The Vanishing Point
• Lippestad, Geir: Det vi kan stå for
• Dickens, Charles: Great Expectations

Av ein eller annan (merkeleg?) grunn vart sistnemnte aldri lesen. Og av ein eller annan (veldig god?) grunn er det alltid bokhandlar på store flyplassar, og då passa det godt at me skulle mellomlande sju timar i Amsterdam, som er ein av dei største flyplassane i Europa, og i tillegg ein veldig stilleg flyplass. Tida på flyplassen i Amsterdam er udokumentert, eg har ikkje bilete, men eg har ein ting frå flyplassen i det minste:

Omtale

Eg måtte kjøpe ei bok på flyplassen, sidan bokhandelen først var der, og eg valte ein nokså kjend forfattar. Eg lurte eit lite sekund på om eg skulle kjøpe med meg Nesbøs Politi på nederlandsk berre for å lære meg språket. Den norske versjonen har eg jo trass i alt sjølv. Tulla, så nerd er eg ikkje. 

Slik vart det til at eg kjøpte denne boka i staden for boka av Charles Dickens, som nok skal lese ein gong uansett. 

For alle dei som lurer på kva innlegget skulle handle om var det eigentleg tips til feriebøker. Ikkje nødvendigvis: "Les denne på ferie", men kanskje heller: "Tenk slik, når du veljer ut bøker". Mine anbefalingar er veldig subjektive, då. Dette er det eg tenkjer om bøker på ferie, og ikkje nødvendigvis kva andre ville seie. 

1. Første råd: Vel ei bok du trur du kan ha lyst til å lese. Det var der feilen med Dickens var. Eg hadde eigentleg ikkje veldig lyst til å ligge på solsenga i Frankrike og lese Great Expectations av Dickens, medan dei andre bada i bassenget eller las mindre nerdete litteratur. Eg har prøvd å komme meg gjennom før, og eg trur eg kan seie at det hadde freista meir å bade heile dagen enn å lese Dickens akkurat då. Det er ofte slik at keisame bøker blir nedprioritert, når det er anna å halde på med. Til dømes, bading, iseting, coladrikking og kortspel. 
2. Andre råd: Ikkje sats på at du les like mange bøker i veka som vanleg.  Mange les fleire på ferie. Ta meg til dømes. Gjennsomsnitleg les eg ei bok i veka (dette året). Då eg var i Frankrike las eg ut tre på ei veke og byrja på den fjerde før veka var omme. To av dei var engelske, ei norsk, og den eg byrja på var engelsk, og den las eg ut på flyplassen på veg heim. Ikkje ta med for lite, viss du liker å lese. Det er eit stort feilgrep. 
3. Tredje råd: Ikkje kjøp bøker på sal til fire euro i ein litt slitt, gammal og liten bokhandel. Desse bøkene plar ofte å vere av litt laber litterær kvalitet. Det er å underdrive. Altså sjølvsagt, det kjem an på forfattaren. Er det ein forfattar du veit er bra, så er det jo greitt. Er det ein forfattar du aldri har høyrt om, og sannsynlegvis aldrihadde høyrt var det ikkje for at boka var til fire euro, då du stakk hovudet inn bokhandelen, då er det ikkje vits i. Men gjer som du vil. Plutseleg er det ein forfattar som blir like berømt som J. K. Rowling, og så sit du der og fekk ikkje kjøpt debutboka frå 1979 til fire euro... Men det hender nok ikkje. 
4. Fjerde råd: Viss du skal reise mykje kollektivt, sats på lydbøker. Dette er eit råd eg skal prøve å følgje opp på onsdag. Kvifor? Det får du vite seinare i innlegget, men det er absolutt smart. Dei fleste råda eg har lista opp ovanfor gjelder for sydenferiar. For storbyferiar, må ein følgje litt andre reglar. Dei plar ofte å vare litt kortare, vere meir intenseive, og i staden for å bu på eit tiltalande "all inclusive"-hotell, er det å vere mest borte frå hotellet som gjerlder. Lydbøker er ein genial ting. Særleg på lange bilturar, togturarar og bussturar. Ein slepper å ha med seg mursteinar og kan heller berre ha med ein (discman, skulle eg til å seie, men det vart litt feil) digiplayer. Evt finne på andre kreative måtar. Ein discman er ikkje å anbefale i 2013. For det første måe ein ha med seg alle CD-ane på tur, og for det andre ser det veldig rart ut å sitje på Underground i London i 2013-klede med ein discman i fanget og veska full av CD-ar. Jo då, gjerne for meg. Dei er greie når dei funkar, men i tillegg til alt CD-styret er dei fleste discmans ikkje ladbare, så du må ha med deg batteri i veska heile tida. Då hadde eg heller valt ei bok. 
5. Femte råd: Viss du ikkje liker lydbøker, kan du alltids ta med deg ein kindle, ipad eller eit anna lesebrett for å lese, når du sit på Underground (T-bane, Subway, Untergrund), tog, buss, busway, trikk eller anna framkomstmiddel. Ikkje i bil. Det enklaste er ofte det beste. 

Så grunnen til at Mai Lene plutseleg er i feriemodus. Nøyaktig 01:00  på onsdag sit eg på bussen til Oslo, før me skal reise med Kiel-ferga mellom Oslo og Kiel for å reise på skultur til Tyskland, Tsjekkia og Polen. Eg veit ikkje heilt kva bøker eg planlegg å ta med meg, for det er ikkje gjort rede for endå publisering, men i og med at det blir mykje bussing skal eg nok låne med litt lydbøker frå biblioteket. Turen går forresten vidare til Berlin/Frankfurt etter at me har ete frukost på Kiel-ferga. På turen bort skal me innom Sachsenhausen og Ravensbruck. Så reiser me vidare til Krakow. Der blir det besøk til diverse berømte konsentrasjonsleirar (Auschwitz og Birkenau), saltgruvene og litt utforsking av Krakow reknar eg med, før me skal vidare til Praha, og så tilbake til min favorittby: Berlin. Men de får alle detaljar, når eg har kome tilbake. 

Mest sannsynleg lånar eg med meg Harry Potter på engelsk eller noko slikt.

"Man skal ikke plage andre, men skal være grei og snill og for øvrig kan man gjøre som man vil" ?

Eg har merka meg at dei siste dagane har diskusjonen rundt seriøsitet, habilitet og truverd. Eg laga òg eit innlegg om dette i fjor rett etter bokbloggartreffet som eg kalla "Kva er ein god bokbloggar?" Mykje av det eg skreiv om utvikling er eg framleis einig med meg sjølv i, og det at me har forskjellige meiningar er eg òg einig i. Likevel er det nokre tankar som eg har endra på, og noko eg er ueinig med meg sjølv i. Så kvifor har eg ikkje sletta innlegget? Hm, rett og slett fordi eg har vore viss på at ein dag vil det kome eit nytt innlegg om det der eg kanskje skriv på ein annan måte og viser fram andre meiningar. Å slette det innlegget kan verke feigt osv, og eg har heller tenkt å legge igjen linken til dette under slik at dei som les det forstår dei meiningane eg no har om temaet. Litt snuoperasjon, ja, men det er lov å ombestemme seg litt, berre ein er ærleg om både tidlegare meiningar og det ein meiner no.
Eg burde kanskje ha laga eit innlegget om dette tidlegare, sidan det er litt lang tid sidan eg har endra meiningar om saker og ting, men eg har prøvd å skrive litt om det i nokre blogginnlegg, utan å seie heilt tydeleg at noko av det eg skreiv den gongen, ville eg ha skrive i dag. No skriv eg det!

God litteratur, men ikkje
heilt min smak.

Den gongen skreiv eg at me burde ha rett til å meine kva me ville om ei bok, og at ingen kunne skrive
at noko litteratur var av dårleg kvalitet, for det var opp til kvar enkelt. Jo, ein skal ha rett til å meine kva ein vil om bøker. Eg kan sjå på meg sjølv nokre gonger at eg har lese ei dårleg skrive boka, og at eg har reagert på skrivemåte, historie, struktur eller noko anna, men likevel likt boka og difor latt vere å skrive om det negative og nærast framstilt det som god litteratur. I ettertid har eg tenkt at finn eg feil i boka, uansett kor godt eg liker henne, må eg skrive om det, for det er forskjell på gode leseopplevingar og god litteratur. Ein må kunne klare å skrive ærleg om ei bok og skilje mellom litteraturkvalitet frå leseopplevinga. Sjølvsagt er me ikkje alle einige om kva som er god og dårleg litteratur, der òg er det sprik, men viss eg ikkje eg liker ei bok, men likevel merker at ho velskriven og dette er av god kvalitet, kan ikkje eg dra boka ned i søla for å vere heilt forferdeleg dårleg. Då blir det meir truverdig at ein faktisk skriv at det ikkje er etter vår smak, men likevel poengterer dei gode sidene ved boka. Leseoppleving henger veldig ofte saman med kvaliteten, men ikkje alltid, som til dømes i Rileys bøker, som eg dessverre har skamrost fleire gonger, og difor trur eg at ein skal prøve å tenkje litt før ein postar ein omtale om det var noko som svekka eller styrka boka trass i at me likte henne eller ikkje.

Eg skreiv òg om å utvikle seg som bokbloggar, og eg har tru på at alle har godt av litt konstruktive kritikk av og til. Sjølvsagt skal ein ikkje høyre på kritikk som er direkte angrep og useriøs, men av og til trur eg at ein kan  ha godt av å høyre på lesarane når det gjelder konstruktiv kritikk. Det har ingenting med at me ikkje kan skrive på vår eigen måte å gjere. Det er ingen som fråta oss det unike ved oss, men kanskje heller betre det. Om ein skriv korte eller lange innlegg, har med litt om forfattaren eller ikkje, skriv mest om handlinga eller om dei litterære kvalitetane eller leseopplevinga, kan me alltid vere open for nye tankar frå andre, og eg trur snarare dei vil gjere ein betre enn å trekke ein ned i søla. Useriøs kritikk utan grunnlag er slik som ein ikkje skal ta til oss. Dei som berre kritiserer for å provosere og trekke oss ned er heilt andre folk, og til no har eg ikkje opplevd ein einaste bokbloggar som gjer det. Det har eg til gode. Alle kan utvikle seg og forbetre seg. Me kjem aldri heilt i mål på alle område, trur eg. Og viss ein skal sjå seg sjølv om ferdige me å betre seg sjølv ein dag, og at ein har nådd målet, kan me jo hugse på det Aristoteles sa:

Står man ved målet, angrer man ikke reisens møye og besvær

 Og som Yogi Berra sa:

Vær forsiktig hvis du ikke vet hvor du skal, for det er ikke sikkert at du kommer dit.

 Når det er sagt synes eg at dette med useriøse og seriøse bloggar, og elitebloggar og lågkvalitetsbloggar, er noko ein skal passe seg for. Eg skreiv om dette med forskjellen på god leseoppleving og god litteratur over her, og eg ser sjeldan bloggarar som går i den fella at dei blandar dette saman, sjølv om det hender, og eg har gjort det fleire gonger. Det med useriøse bloggar er det òg mange forbinder med for gode kontaktar med forlag, og eg vil seie til alle bloggarar der ute at uansett kva bøker ein les, og om det er frå forlag eller om ein har kjøpt det sjølv, bør ein vere ærlege, og det trur eg dei alle fleste er òg. Saka er den at forlaga spør i epostar kva slags bøker ein er interessert i, og i tillegg kan bloggarar velje ut sjølv dei synes verker interessante, og mange får kanskje tilsendt heilt rett bok då, som dei falt veldig for. Til no har eg ikkje motteke mange bøker frå forlag. Eg får litt epostar frå nokre med ei liste over bøker, men til vanleg kan det vere at eg spør dei etter eit spesielt leseeksemplar, noko som heller ikkje hender veldig ofte. Eg plar å skrive, når eg spør om desse leseeksemplara, at eg kjem til å skrive ein ærleg omtale av boka ut frå mine synspunkt. Likevel plar dei fleste bøkene eg les å vere frå biblioteket eller butikken, og ikkje frå forlag. Eg føler meg ikkje knytta til noko spesielt forlag i det heile, sjølv om eg synes nokre generelt sett gir ut betre bøker enn andre. På mange måtar liker eg at eg ikkje er ein sv dei mest profilerte bokbloggarane, for eg synes allereie at tilboda byrjar å bli mange, og eg misunnar ikkje dei som får fleire spørsmål enn meg. Eg føler meg veldig fri frå forlaga på denne måten. Når det gjelder andre bloggarar, som har koblingar til ulike forlag, synes eg personleg at det er greit dei er ærlege om dette, men eg synes det er betre at dei spør meir "rutinerte" bloggarar om kva dei synes om slike habilitetsspørsmål, for eg er så lite inni det at eg veit ikkje korleis eg ville ha forholdt meg til det, sjølv om eg meiner at bøker dei er sjølv er med på å utgi trenger dei ikkje å omtale.

Eg kjenner blant anna at eg ikkje er heilt der at eg vil like å lese bloggen til Cappelen Damm, Forlagsliv. Eg synes det kan bli veldig mykje Cappelen Damm der, og veldig mykje deira bøker. Likevel er det nokre gode innlegg med heilt andre saker enn Cappelen Damm, og dei er interessante nok. Det er flott at forfattarar bloggar og slikt, men at Cappelen Damm skal samle ein gjeng slik for å blogge for forlaget er noko anna, for då er ikkje forfattarne uavhengige på same måte, og habilitetsspørsmålet blir eit heilt anna, spør du meg.

Dette er mine meiningar om bokblogging. Kort sagt:
- Det er forskjell på ei god leseoppleving og god litteratur
- Alle bloggarar kan utvikle seg og har godt av å få kontruktive tilbakemeldingar
- Ein skal passe seg for å sortere bloggarar i grupper som "seriøse" og "useriøse" (Det er noko anna med forskjellen på useriøse og seriøse innlegg, men det kan forekomme hos alle og seier ikkje noko om heile bloggen)
- Ein skal passe seg for å ha for gode kontaktar med eit forlag, og viss ein er med på å vurdere for forlaget eller noko liknande, bør ein vere ærlege om det og ikkje skrive om bøker ein sjølv har vore med på å vurdere.

Heilt til slutt, viss nokon har kommentarar til dette innlegget eller spørsmål dei ikkje vil legge igjen i kommentarfeltet er dei velkomne til å sende ein epost til bokverdami@outlook.com Elles er eg glad for tilbakemeldingar i kommentarfeltet. Det er mange sider i denne saka, og eg har ingen intensjonar om å såre nokon, men synes at truverd er viktig når ein driv på med dette. Mange meiner at me vil ta frå dei lese- og bloggegleda, men det er ikkje min intensjon, og eg trur heller ikkje det er noko andre sin. Ein vil ikkje ta frå andre deira stil, men konstruktiv kritikk må vere noko ein kan komme med. Eg håpar eg har gjort det tydeleg og klart. Det er utruleg mange flinke bloggarar der ute. Eg er dårleg på å kommentere, men eg les det dykk skriv! Og ta til dykk komplimentene de får, for de er unike!

Vanlege lesarar - kva er det?

Line, som står bak den flotte bloggen Lines Bibliotek skreiv tysdag denne veka innlegget Hva er en vanlig leser?

Eg siterer innlegget hennar for at de som ikkje har lese det skal få vite kva det går i:

"Hvis man skal forsøke å finne ut noe om vanlige lesere ved å lese norske bokblogger, vil man fort bli forvirret. Norske bokbloggere er en gjeng på ca 150 glade lesere, der majoriteten av dem er selvutnevnte vanlige lesere. Nivåforskjellene mellom disse bloggene er imidlertid enorme, fra de som knapt kan stave sitt eget navn til de som møysommelig har stavet seg gjennom hele James Joyces Ulysses og attpåtil kan si at det fantes øyeblikk da de fikk noe ut av den. Så hvis bloggere på hvert sitt ytterpunkt av skalaen og alle som befinner seg mellom dem er vanlige lesere, som skriver for andre vanlige lesere, hvordan i all verden skal man kunne si noe spesifikt om hva som kjennetegner en vanlig leser?"

Hva er en vanlig leser?, Lines Bibliotek tysdag 06/08/13

Lines stiller her eit veldig relevant og godt spørsmål. Kva er ein vanleg lesar? Slik som ho seier er mange av oss bokbloggarar sjølvutnevnte vanlege lesarar, og eg er ein av dei. Viss eg skal forklare litt om kva eg meiner med at eg er ein såkalla vanleg lesar, er det dét at eg har inga utdanning innanfor litteratur som gjer at eg slenger om meg med avanserte faguttrykk. Eg har inga anna utdanning enn det eg har lært i norsktimen og det eg har fått av å lese bøker. På mange måtar kan me seie at vanleg lesar blir eit feil uttrykk å bruke, for finst det verkeleg vanlege lesarar. Eg kan heller seie at eg er ein bokomtalar utan utdanning innanfor området. Det er mykje meir komplisert, men er meir spesifikt og seier meir.

Jørn Lier Horst
har til no ikkje skrive nokre bøker
eg har klart å kome meg gjennom, tvers
i at eg liker krim. Andre skryt
han opp i skyene.

Finst det noko slikt som vanlege lesarar, spurte eg over her. Det er eit veldig interessant spørsmål, og det er lett å gå i den fella å kalla folk for vanlege eller uvanlege lesarar. Er ein vanleg lesar ein lesar som les alle bestseljarane og dei mest populære bøkene? Er ein vanleg lesar ein lesar som les bøker innanfor den aldersgruppa han sjølv går innanfor? I så fall er ikkje eg ein av dei. Er ein vanleg lesar ein lesar som les meir enn over gjennomsnittet, men likevel berre les for å få underhaldning? Ingen av lesarane som ikkje går under desse kategoriane er uvanlege lesarar, og dei eg har nemnt er heller ikkje vanlege lesarar, for spør du meg finst ikkje vanlege lesarar, berre unike lesarar, for alle som les bøker har heilt eigne interesser innanfor området.

Eg er veldig altetande på mange måtar, men synes likevel at gode thrillarar og kriminalromanar er gøy å Krokkodillens gule øyne, men liker ikkje Chick Lit som berre er laga for underhaldning. Innanfor krimområdet har eg heilt eigne meiningar om kva som er bra, og det er vanskeleg å forklare kva eg synes er bra innanfor det, men eg merkar at eg synes at mykje krim er heilt elendig, og ordet krim er ikkje eit kvalitetsmerke. Tvert i mot må ein leite etter dei

Eg har eigentleg litt
fordommar mot Chick
Lit, men denne boka
var bra. Det er eg einig
med andre i.

kriminalromanane som verkeleg tek deg på senga, fordi det er så utruleg mange å velje mellom, og mange av dei fell ikkje i smak hjå meg. Eg er òg ein person som liker Harry Potter, og synes at han er ein heilt genial karakter for ein bokserie, men eg misliker fantasy, fordi det er så utruleg mykje dårleg fantasylitteratur. Samstundes finst det andre lesarar og bokbloggarar der ute som har sin eigen heilt unike smak. Ingen lesarar er fullstendig einige i ALT! Du finn ingen lesar som deler alle dine meiningar. Bøker eg synes er gode, synes andre er dårlege. Bøker eg synes er forferdelege, kan andre seie at dei elskar. Altså, i følgje meg, finst det ikkje vanlege eller uvanlege lesarar, men unike lesarar. Eg har ikkje svart på alle spørsmåla Line hadde i slutten av innlegget sitt, men her er mitt svar på kva eg meiner om temaet.
lese. Eg liker òg Chick Lit med meining, slik som

Takk til Line for at ho tok opp dette temaet. 

strøtankar: Kven vs. kvifor (gjerningsmann vs. motiv)

Kva er det store formålet med ein krim? Alle som elsker den klassiske krimmen vil seie at det er å finne ut kven som har gjort noko. Kven har begått ugjerninga? Dette er det spørsmålet dei fleste av oss liker å sitje igjen med. Likevel synes eg eit til spørsmål er så vel så viktig for at boka skal bli bra: kvifor?

Ei av Läckbergs forutsigbare bøker.
Har problemstillinga noko med det å gjere?

I nesten all krim, Läckberg, Kallentoft, Nesbø, Remen og Holt, er kven det store spørsmålet. Er det ein av dei næraste, er det nokon pengegriske mennekse? Kven har drepe, kidnappa eller lurt? Dette er ei problemstlling nærast alle krimforfattarar, og til og med andre forfattarar tyr til når dei skriv. Problemstillinga er enkel. Ei rekkje trådar førar fram til svaret, og ofte er det òg eit svar, og ikkje alltid uventa. Dei fleste legg her opp til at ein av karakerane som du ikkje skulle tru har gjort noko, gjorde det. Det er sjeldan at dei karakterane som verkar verst i byrjinga har gjort det i slutten. Det skjer berre i Nancy Drew. Hjernen min går alltid for fullt under slike bøker, og dessverre gjettar eg ofte riktig. Mange meiner at Läckbergs bøker er uforutsigbare, men dei er rett og slett veldig forutsigbare, i alle fall dei første, og nøtta er ikkje vankskeleg, trass i alle middel ho tar i bruk for å skjule det.

Problemstillinga kven har gjort det?  er så klassisk at i alle fall eg synes at det byrjar å bli kjedeleg å lese slike bøker. All krim er "vanleg" i forhold til det beste. Nesten all krim går ut på det same. Hovudpersonen er politi eller journalist og er aktiv i yrke og prøver å grave fram noko. Somme gonger er det fleire hovudpersonar, og då er det eit fleirtal i yrkesgruppene politi, forfattar og journalist. Mange har ei autoral framstilling i tredje person og skrivemåten er ordinær. Forfattarane er opptekne av å sleppe litt og litt av sanninga fram gjennom fleire karakterar.

Krimbøker med ny retning.

Ei problemstilling eg ofte saknar er kvifor gjorde nokon dette? Nå seier eg ikkje at dei går bort frå dette. Tvert i mot, dei prøver å finne ein grunn for at ein av karakterane i boka skulle ha drept ein annan. Likevel er det ikkje hovudfokusk i mesteparten av krimbøkene som blir utgitt i dag. Viss dette hadde vore hovudfokus i fleire bøker enn det det er i dag, hadde krimsjangeren blitt nyare. Den klassiske påskekrimmen skal ikkje forsvinne sjølvsagt. Det kan vere bra å setje seg ned med noko klassisk òg av og til, slik som Läckberg. Det eg er ute etter er meir variasjon. Gillian Flynn, ein forfattar eg har rost opp i skyene før, har gjort noko stort. Ho skriv krim med hovudfokuset kvifor i staden for kven. Karakterane er ikkje berre journalistar med eit objektivt syn på saka og som er litt nygsjerrige. Nei, hovudpersonane er ofte direkte råka, sjølv om dei høyrer til ei yrkesgruppe som er ordinær i krimsjangeren. Det psykologiske er meir framtredande. Framtillinga er ikkje nødvendigvis i tredje person sånn som i mange andre krinbøker. Her er det karakterane som er viktig, det er deira tankar og motivet til den som har gjort noko som er det viktige.

Nå etterlyser eg ikkje akkurat krim som er lik Flynns, men kanskje ein form for krim som er litt nyskapande og som skil seg meir ut frå mengda enn mykje anna. Nye yrkesgrupper, ei anna tilnærming og andre løysningar. Kvifor ikkje? Ny tenkning kan vere svært sunt, sjølv i litterær samanheng. Nå seier eg ikkje at berre kvifor kan vere problemstillinga som er i hovudfokus. Nokon som tek utfordringa på kor eller kva?

ukens bokmålsinnlegg: stereotyper - uetisk?

Stereotyper kjenner vi alle til

I følge mi kjære samfunnsfagsbok er stereotyper forenkla oppfatninger om en type mennesker. I bøker og filmer betyr dette rett og slett bare at noen personer er satt veldig på spissen, og på en måte er dette noe filmer er mye bedre til å gå bort fra enn bøker. Filmene er bare morsomme med stereotype karakterer som bryter sammen en gang i løpet av filmen før de forstår hva de har gjort og endrer på alt og det meste går bra. Filmene lager ikke på langt nær så mange stereotype karakterer som bøkene. Bøkene er dessverre proppfulle med personer som enten er dumme, gode, onde, pene, stygge, sjefete eller teite. Det finnes haugevis av eksempler på stereotyper personer i bøker. Det verste med dette er at forfatterne skaper ikke realistiske karakterer, noe som kan ødelegge en hel historie.

En av de stereotype personene er Edward Cullen

Edward Cullen er kjent fra Twilight-serien som Bella Swans perfekte vampyrkjæreste, og ikke bare har han en perfekt personlighet. Han her pen og kjekk, er søkkrik, tolerant, rask og observant. Det finnes ingenting galt med Edward Cullen, og Bella har den perfekte kjæresten. Eller ikke. Mitt sisteval som kjæreste hadde vært Edward, eller han hadde ikke en gang vært noe valg, for ingen er som ham. Ja, han er en fantasyfigur, men denne fantasyserien foregår i nåtidens USA i den virkelige verden. Det disse romanene her handler om er hvordan velge den rette kjæresten, et plott som går over fire bøker med Bella Swan som hovedperson og Jakob Black og Edward Cullen som valgmuligheter. 

Jeg skal innrømme at Twilight war en av de seriene jeg slukte, men nå har jeg lite bra å si om bøkene om filmene, dessverre. Edward er det perfekte bilde på en stereotypi. Meyer har her laga en kjærest som er helt umulig. Han er ikke sjalu, men heller til de grader tolerant, noe som sikkert er en hver jentes drøm. Han blir aldri sint bare lei seg. Dette bilde av en kjærest er et bilde mange jenter forestiller seg. Det er dette de drømmer om. Gutten skal være marionettedokker i deres lille teater, og de kan velge og vrake. Ingen gutt skal være sjalu, men bare lei seg, viss de drar. Guttene skal være tolerante og trekke seg bort fra jentene viss de på noen måte påvirker dem i gal retning.

Dette er ikke realistisk. Det er heller ikke realistisk at noen er vampyr, men personlighetene i Twilight er ikke realistiske. Edwards motsetning og motstander, Jackob Black er en gutt jeg liker mye bedre, ikke på grunn av utseendet, men de mye mer menneskelige følelsene. Her ser du et ekte menneske og hva vanlige folks om ikke er den av ei bok ville gjort for å få kjæresten og den jenta de elska tilbake. 

En annen person som er satt på spissen er Läckbergs karakter Melberg

Melberg er en av de mest urealistiske politietterforskerne eller politisdirektørene jeg har lest om. Jeg er virkelig glad i krimmen til Läckberg, men absolutt ikke i denne mannen her. Han er så til de grader egoistisk, sur og dum at det er umulig å tro på noe slikt. Han er rett og slett veldig urealistisk. Du har også Wenche i stryk meg over håret som ligge i akkurat samme gate. Damen, Evers kjæreste i serien om de udødelige ligger i andre enden sammen med Edward, og jeg tar meg i å håpe at han virkelig gjør noe dumt snart. 

Men jeg kan ikke bare kritisere, for det finnes mange forfattere som mestrer det å lage 

troverdige karakterer. J. K. Rowling er en mester på dette, selv om hun i Harry Potter-bøkene skriver om en fantasyverden som ikke finnes. Harry Potter er langt fra den perfekte gutten som vi skulle trodd. Han er en helt vanlig tenåring, og hadde du bytta ut Galtvort med en annen skole i England hadde han vært like realistisk som alle andre elevene på skolen. Det samme med Ronny og Hermine. To av mine favorittkarakterr kan vi likevel oppfatte som stereotype, de seks første bøkene. Severus Slur og Albus Humlesnurr kan vi oppfatte som to personer i hver sin ende av skalaen, men i siste og syvende bok snus alt opp ned og vi får se uante sider hos begge disse. Jeg har Severus Slur som min favorittkarakter og liker han mye bedre enn Harrys far Jakob Potter, selv om det er flere sider som vises av Jakob Potter også. Mye av grunnen er nok av Slur er en svakere karakter, han er mobbeofferet, selv om vi ikke får vite det med en gang.

Jeg liker også framstillingen av karakterer i serien til Kerstin Gier. Gideon må være verdens største blære, men likevel en person vi alle kan like fordi han virker realistisk. Han har gode kvaliteter, men er virkelig skrytete og høy på pære av og til. Jeg kan heller ikke bare slakte Meyer, for etter å ha lest verten må jeg si hun har gode evner til å fortelle historier. Vi liker egentlig ikke sjela som har tatt over Melaine sine tanker og hennes kropp, for sjela stjeler jo livet hennes, men likevel, Vandrer en sterk karakter som er lett å bli glad i. Verken hun eller Melaine er bare gode eller vonde. Det er også mange menn eller gutter med i denne boka som på ene sida er veldig rassistiske og dømmende mot Vandrer, men på den andre sida har ei veldig mild side som også kommer til syne. Hvis det er ei bok jeg skulle ønske jeg kunne lese på nytt igjen, uten  ha lest den før, er det verten.

Men hvorfor tar jeg opp dette med stereotyper?

Man kan si at stereotyper er et viktig virkemiddel for å få leserne til å drømme seg bort eller like boka bedre, men mine personlige favoritter er bøkene hvor personene er realistiske og menneskelige. Da jeg leste Twilight hadde jeg et håp om at en Edward-lignende person virkelig fantes. Jeg ville ha en slik kjæreste. 

I disse dager er det mye reklame, og det er også veldig mange som kritiserer reklamen for vise oss hvordan vi  skal være. Reklamer viser det som ikke er perfekt ved oss. Det samme gjør stereotyper. Stereotyper er perfekte mennesker, eller mennesker som er helt på kanten andre veien. Jeg tror stereotyper er litt sånn som med reklame. Det viser oss hva vi ikke er, og det er selvsagt positivt å se at vi ikke er det motsatte av perfekt. Stereootyper er likevel en måe å sette mennsker i bås på, noe jeg ikke liker. Stereotyper er bilde av mennesker hvor vi bare få se ei side av en eller fleire personer. Dette kan igjen bygge seg opp til fordommer, og jeg tror at bøker som er proppfulle av stereotyper, og i alle fall Twilight er bøker som kan være veldig godt skrevet, men likevel, og dessverre, pådrivere for stereotyper også i det virkelige livet.

Likevel må jeg ha fram at bøker med stereotyper kan også være bra, til en viss grad.

Jeg leste det blå rommet av Susan Henderson her i september, og der var personene stereptype på mange måter, men det viste bare et barns tenkemåte og psykologsik spill fra forfatterens side spør du meg. Det var sikkert meninga at hovedpersonen, som var åtte år i mesteparte av boka, skulle ha litt forenkla forestillinger om mennesker, men dette hjelper oss bare å se hvordan barn kan tenke. Det er normalt for et barn. Det som derimot ikke er normalt er at voksne har slike forestillinger, og derfor blir jeg svært overraska når det er forfatteren som beskriver karakterer på en slik måte som et barn ville ha gjort. 

strøtankar: legaliserer bøkene valdtekt?

Nå er det snart jul, og på butikken der eg jobbar er det fullt kjør frå morgon til kveld, nesten utan pause. Det er òg ein trend som har kome smygande inn saman med julegåvehandelen dette året: boka fifty shades-serien. Folk kjøper denne boka til seg sjølv og til andre, og mange av julegåvene eg pakkar inn i år er denne boka. Eg kjenner at eg blir litt sjokkert og irritert over denne vaksande trenden. Sjølv ville eg aldri gitt ei erotisk bok i julegåve til nokon.

Eg har motsett meg sterkt å lese denne boka, og det skal eg halde på, men eg har fått eit ganske klart bilete av kva dette handlar om. I hovudtrekk handlar det om noko som høyres ut som eig nokså utrygt, skadeleg og usunt forhold mellom to menneske. Eg hadde hatt stor sympati med hovudpersonen hadde ho blitt utsett for valdtekt eller tvang og boka handla om eit eller anna kriminelt og korleis ho kunne ha kome seg ut av dette. Men då hadde det jo ikkje blitt ei erotisk bok, Mai Lene, tenker nok du nå. Nettopp. Ja, det finst sex i nesten ALL litteratur! Sjølvsagt skal ikkje noko sånt lukast ut, men når ein gir bøker til kvarandre til jul som eine og aleine handlar om usunne sexforhold, er det noko hos meg som byrjar å blinke raudt.

Heile spenninga i boka ligg (tydelegvis) rundt om dei greier å halde saman, trass i trangen hans til å kontrollere og undertrykkje henne. Det er det som er feil. Skal me jenter prøve å bli i eit forhold med nokon me er glad i, ja prøve så hardt me kan, trass i at det er på grensa til valdtekt og eit veldig usunt forhold bassert på usunn sex?

På omslaget til fifty shades-serien står det "Tidenes bokfenomen - endelig på norsk!" Korleis skal ein tolke dette utsegnet, tydelegvis frå forlaget, då det ikkje er nokon person som er sitert? Eg kan tenke meg at J. K. Rowling nesten gremma seg over at ei slik bok solgte meir enn Harry Potter - serien , som er langt meir sunn, sikkert betre litteratur, og med i tillegg med betre førebilete. Nå nettopp kom det òg ut ei bok på norsk rundt temaet erotikk og jenter som blir kontrollert av "kjærastane". Etter E. L. James sin suksess har nok (dessverre) fleire forfattarar sett kor lågt lista ligg for sånn litteratur og så laga sin eigen roman om same temaet.

I går i del to i Stavanger Aftenblad skreiv Ida Vågsether ein omtale av Hedda H. Robertsen si bok, ildfuglen. Ildfuglen er i følge Kathrine Krøger i dagbladet og fleire andre journalistar det norske svaret på suksessen Fifty Shades of Grey. Dessverre vil eg seie. Ida Vågsether skreiv i Aftenbladet:

"Det er de erotiske romanenes store bokhøst. Samtidig som "Fifty Shades of Grey" setter salgsrekorder er Hedda H. Robertsen ute med ny, erotisk roman med samme motiv: BDSM-sex. Dersom du ikke allerede vet  hva det er har du muligheten til å få det utførlig forklart (hint: BDSM en forkortelse for bondage, dominans og sadomasoschisme).
Ildfuglen skildrer en helg i studinene Amalie og Simones liv. De to er tilsynelatende vanlige jenter som studerer på Blindern og fester i helgene. Men i tillegg har de en mørkere side: et utagerende og tidvis destruktivt sexliv. På hver sin kant har de to unge jentene BDSM-sex med eldre menn. Mannen er dominant i begge forholdene, og jentene nyter å være han underlagt."

Tenk at denne boka saman med Fifty Shades of Grey skal ligge under juletrea dette året! Hadde det bare vore slik at dei blei tvungne til det, men nei. Begge bøkene viser hovudpersonane som er villige til å gjere dette og handlar eine og aleine om det. Noko eg òg vil få fram er at det tilsynelatande vanlege jenter, og det har ikkje kome fram at dei slit noko psykisk i utgangspunktet og vil seg sjøvle vondt. Derfor reagerer eg på at dette er bøker om nokon som er villige til å oppleve noko som er andre sin store skrekk i livet: valdtekt. Ida Vågsether skriv vidare:

Selv om det to jentene ligger bundet fast i sengene med bind for øynene med menn de knapt kjenner, fremstår jentene som lekne ellegante og selvsikre. Når Simone nyter å bli dopet ned og voldtatt av en fremmed, stilleg jeg spørsmål ved hennes manglende dødsangst. Vi aner konturene av en broket fortid, men får ikke innsikt om Simone virkelig ikke har dødsangst (og eventuelt hvorfor), eller om dette bare er et lite gjennomtenkt trekk fortelleren har tillagt Simone.

 I Noreg dei siste åra, og særleg i Oslo og i Stavanger har dei hatt store problem med valdtekt av jenter, og mange jenter opplever noko av det verste som kan skje. Eg tenkjer at mange av desse personane må bli sjokka over at det går an å skrive bøker der forfattarane nærast leikar med dette temaet og med valdtektsoffer. Kva vil dei fram til? Skal valdtekt bli legalisert fordi nokre få LIKER det slik? Finst det verkeleg nokon truverdig person som VIL ha eit usunt sexliv som blir skildra i desse bøkene? Det er ikkje ein gong ein måte å rakke ned på seg sjølv, for då kunne det blitt ein god psykologisk thriller (kanskje), men det er jenter som er avhengige av enten denne forma for sex eller den dei har sex med. Eg kjenner at mest blir kvalm av at desse bøkene skal liggje under juletreet i år. Sjølvsagt har eg òg lese bøker eg ikkje ville ha pakka inn i koseleg julegåvepapir, som mørke rom og åpne sår av Gillian Flynn. Likevel kjem det godt fram her at hovudpersonen er psykisk sjuk, og det er på ingen måte ein leik for forfattaren. Det er òg to bøker som langt i frå å vere om erotikk og sex!

Eg vil avlsutte med dei siste setninga til Vågsether:

Tilbake sitter jeg handlingslammet og usikker; sier dette noe om samfunnet. I så fall hva?

Kva tenker de om dette?

strøtankar på ein laurdag

Ein litt ny post eg vil prøve meg på heilt sjølv. Eg tenker til vanlig ganske mykje på ting om bøker og personane i bøkene og handlingane. Kanskje fordi eg sjølv ein dag vil skrive bøker. Derfor tenkte eg at eg skulle strø litt av tankane på bloggen, og dermed blir det strøtankar. Så her er andre innlegg.

dei udødelige

Det finnes mange bøker om udødelige folk, mange vampyrbøker og nokre om folk som bare er udødelige. 

Kva er det som fengar oss så mykje med folk som ikkje kan dø, evig kjærleik og kvite bleike folk eller fortveksande folk? Eg spør meg sjølv heile tida om det, for sjølv er eg ikkje veldig glad i alle desse. Eg føretrekk dei dødelige, vanlige og dei som greier å gjere mistak. Ingen er perfekt, og for meg, heller ikkje dei udødelige. 

For å framstille to av dei, som eg synes blir framstilte som reine gudar i bøkene. 

Nokon som kjenner igjen denne fyren? Sikkert! Dette er Edward Cullen, den andre hovudpersonen i twilightserien, og ein skikkelig sjarmør kan me vel seie. 

Han har levd i over eit århundre, skal i følge hovudpersonen Bella vere heilt perfekt og er visst vegetarvampyr som bare drikk dyreblod. Altså det dei fleste vil kalle perfekt. 

Hjå meg går det ei grense. Visse folk (vampyrar) blir bare for perfekte for meg. Som han her. Etter å ha lese evighetens kyss var eg veldig forelska i Edward, tenk å ha ein sånn type. Nå er eg ikkje forelska i han i det heile. Eg hadde følt meg fryktelig mindreverdig med han her, fryktelig liten og fryktelig dårlig i forhold. Sjølvsagt gir han oss grunnan til å bli litt sint på han, men han er så overbærande, skal gi Bella lov til alt, for det er det beste for henne, og han reiser vekk til det beste for henne i under en ny måne. 

Sånne folk finnes ikkje. Vanlige forelska kjærastar hadde hatt fleire konfliktar og om dei elska kvarandra så mykje som desse, så hadde dei gjort alt for å vere egoistisk for å halde på den andre. Edward seier han føler seg egoistisk, men avskyr seg sjølv for det. 

Alle er egoistiske, og av og til kan det vere bra. Derfor, ein knapp på Jackob, den egoistiske, meir menneskelige og meir komplisete gutten som gjer alt for å behalde Bella. 

Dette er Damen i frå boktrailaren om udødelig-serien med Ever og Damen. Eg har ikkje orka å lese meir enn to bøker, for eg orka ikkje meir perfekte, udødelige, vakre folk som elskar kvarandre så djupt at dei gjer alt for å den andre. Ingenting feil, alle gjer det rett, og einaste hindringa er at den eine er udødelig. Men det bles dei i.

Damen er ein Edward type som, om det går an, er endå meir perfekt. Han tryller fram blomar til Ever stadig vekk og kysser henne og elsker henne. Denne personen blei eg aldri forelska i, og eg synes at Edward er smålig og menneskelig i forhold til han her.
Damen er udødelig og gir òg Ever denne (u)ønska skjebnen. Stakkar jenter som blir forelska i sånne perfekte gutar seier bare eg.

1. Udødelige finnes ikkje
2. tommel opp for dei mennekselige

Nei, heia team Jackob, som går for dei meir menneskelige konflitkane og kjenslene. 

Hadde bare Bella valt han!!

strøtankar på ein laurdag

Ein litt ny post eg vil prøve meg på heilt sjølv. Eg tenker til vanlig ganske mykje på ting om bøker og personane i bøkene og handlingane. Kanskje fordi eg sjølv ein dag vil skrive bøker. Derfor tenkte eg at eg skulle strø litt av tankane på bloggen, og dermed blir det strøtankar. Så her er første innlegg.

Harry Potter

Kven kjenner ikkje igjen dette velkjente ansiktet. Til og med eg, FØR eg byrja i 3. klasse og ikkje brydde meg døyten om Harry Potter visste at han her, han var ein fyr som heite Harry Potter. Sjølvsagt visste eg jo ikkje kva det handla om, men eg visste at det var poplulært, og kvifor det var populært, sei det.

Eg har nokre små teoriar om kvifor verda elskar Harry Potter. Nokre små tankar.

For det første, viss me hadde tatt vekk all magi i frå dette her, alt som heite magi, hadde Harry Potter vore ein vanlig gut som hata lekser, misslikte nokre lærarar og likte nokre andre. Han hadde gått på ein av Englands populære skular og hadde hatt venner og uvenner. Sånn som nå. Einaste litt uvanlig viss me hadde tatt vekk magien hadde vore møta med Humlesnurr og det at han ikkje liker sommarferiar, men alle hovudpersonar har jo sine særtrekk.

Bare det, at midt inni det kaotiske livet han lever på Galtvort, at forfattaren då kan ta fram ein liten konflikt som lekser, der han og Ronny sit og skal føre draumedagbok for ein eksentrisk og drøymande professor, og i tillegg gjer dette med humor, gjer at me kan verkeleg kjenne oss igjen. På tross av mykje magi, på tross av at han har eit lynarr i panna og er "the chosen one" så går det an å kjenne seg igjen.

Rumpeldunk for eksempel er eit glimrande eksempel. I vår verd har me fotball, og kva har dei som underhaldning der? Rumpeldunk. Forfattaren erstattar ting. I andre fantasy-seriar er det for mykje fantasy, for lite av det meir kvardagslige som skule, lekser og vanlig underhaldning som me kan kjenne oss igjen i. I tillegg er det dette med fritid og lekser og at det er fleire organisasjonar på Galtvort som elevar kan vere med i.

Det å kjenne seg igjen i ein person som Harry Potter må heilt klart ha hatt ei stor rolle å spele i at dette blei populært og den tørre humoren om alle gompetinga. Ting som me synes er normalt er for trollmenn unormalt, og J. K. Rowling beskriv det på ein humoristisk måte. Som til dømes at Ronny synes det er morosamt at det går an å gå på to trefliser, det er det han kallar det når Hermine skal stå på ski i juleferien. Slike ting kan ha mykje med popularitet å gjere spør du meg.

Og derfor elskar eg òg Harry Potter - serien. Beste fantasy-serien som er laga spør du meg.

tidsreisegenet

Har nettopp byrja på Rubinød av Kersti Gier. Andre gong eg prøver meg på denne boka fordi første gongen blei alt litt for rart for meg, men så fann eg mange gode omtalar av boka og prøvde på nytt og nå har eg lyst på sånn tidsreisegen sjølv.

Eg har funne nokre ting som hadde vore kjekt viss eg hadde hatt eit sånt gen.

1. Reist tilbake til 1700 talet og kanskje gått på ball i sånn svær kjole saman med fullt i andre folk. Det høyres morosamt ut
2. Eg har kjempelyst til å reise tilbake til Kristiania 1829 (17. mai faktisk) og sjå det aller første 17. mai-toget som har vore. Det må ha vore så spennande. 
3. Hadde vore spennande å vere der då Noreg fann ut at dei var fri i frå Sverige i 1905. 
4. Det hadde òg vore kjekt å vore i Eidsvollsbygninga 16./17. mai 1814 for å sjå då grunnlova blei vedtatt. 
5. Og så eit heilt sprøtt ønske: Eg har skikkelig lyst til å reise tilbake i tid til 1900-talet til Canda til den tida då Anne fra Bjørkely er henta i frå og gått i sånne kjolar og kanskje eg kunne lært korleis eg sett håret mitt opp så fint. 

Mai Lene

Ei novelle for meg

Då me for nokre månadar sidan fekk i oppgåve å skrive ei novelle på skulen var eg først veldig usikker på kva eg skulle skrive om, men det eg visste var at det skulle ikkje vere ei "hjerte-smerte-novelle" som så mange andre skriv. 

Ei novelle som vertinnen av Roald Dahl er noko for meg. Den er spennande og har eit anna tema enn romantikk, skilsmisser og knuste hjerter. 

Eg trur ikkje eg nokon gong har lese meir enn overskrifta, ingressen og eit par setningar i vekeblad-novellene. I alle saman går det same igjen. Eit hjerte er knust og korleis skal det bli bra igjen? Det er derfor eg liker Roald Dahls novelle så godt. Den er ei utanom dei novellene me les i dag. Ikkje missforstå meg, eg forstår at nokon kan synes det er interresant med noveller som dei i Hjemmet og Familien. 

Men tilbake til novella eg skreiv på skulen. Som sagt ville eg skrive ei novelle som var unik. Då valde eg å skrive ei i frå krigen om ei jente som heiter Ingeborg og jobbar i ei illegal avis. På kontoret hennar den dagen dette foregår sit det òg ein mann som ho ikkje har sett før. Ken er han? og Kva vil han? er dei store spørsmåla gjennom heile novella. Eg er veldig fornøgd med ho og at et ikkje er ei novelle om romantikk. 

I tillegg skreiv ein av mine klassekameratar ei veldig god og morsam novelle. Ho handla om ein mann som jobba i statoil og mangla dame så han la ut arrangemangsinvitasjon på facebook og prøvde å få seg dame. Det var ei ny vending i ei novelle som eg likte. Sjølv om ho handla om romantikk handla ho òg om meir og det var ein meir moderne vinkling enn i andre. 

Nå i det siste har eg leika litt med tanken om å skrive fleire noveller og då vil eg halde fram med noveller  frå krigen og andre slike hendingar. Eg vil blandt anna skrive om 11. september 2001, Vel d`Hiv i Frankrike i 1942 og mange andre slike. Kanskje det vil bli ei ny vinkling? 

Mai Lene 

Skyhøge forventningar

Eg merkar at når eg har lese ei bok som er den nest beste eg har lese i heile mitt liv så har eg høge forventningar til nestebok etterpå. Eg prøvde å byrje på nokre andre, men på den første visste eg ikkje at det var ei slik fantasy-bok som eg trudde. Du trur at boka bare handlar om ein ting og at i byrjinga så veit ikkje hovudpersonen noko om ei fantgfasiverd fordi det er så dårligbaksidetekst. Når då hovupersonen snakkar om å byrje å sjå spøkelser og du ikkje veit om det er ekte eller ikkje at ho ser dei, så tenker du bare: "Uff for ei dritbok."

Den neste boka starta litt betre, men var bare for overdriven og urelaistisk. Nå du har lese dei to beste bøkene du veit om på eit år så har du skyhøge forventningar. Eg skal innrømme at eg hadde takkla ei dårligare, men når dei er heilt drit (sånn sagt rett ut) så er det vanskelig å lese dei etter ei veldig bra.

Mai Lene 

Verda har vampyrdilla

Eg skal innrømme at aller først då eg las twilight blei eg veldig hekta på dette med vampyrar og slikt og syntes dei var litt tøffe og forferdelig flinke. Før heile verda fekk vampyrdilla og twilight kom såg vel dei fleste for seg noko sånt som Dracula. Eg kan tenke meg at vampyrar blei assosiert med ekle skapningar som fryktar kvitlauk og er svarte rundt auga, har heilt bleikt andlete og raud munn. 

Etter twilight-bøkene kom har interresa for vampyrar bare auka. Seriar som "True Blood" og "Vampire Diaries" har gått på på TV. Fleire magasin har hatt oppslag om dei ti kjekkaste mannlige vampyrane til dømes og alt slags sånne greier. For min del held det med twilight. Stepehnie Meyer er mektig god til å skrive og får oss til å føle soss heilt med på ein måte. Andre forfattarar som skulle prøvd seg på sånne bøker hadde kanskje fått det til å høyrast alt for overrealistisk ut. Då eg las Ever - for alltid av Alyson Noël syntes eg boka var for urealistisk og alt det der. Damen verka nesten som ein dårlig kopi av Edward. Nei, eg seier Twilight og Stephenie Meyer er best på vampyrar, og i det siste har interessa mi for vampyrar nesten dabba litt av, men ikkje såpass at eg ikkje kan legge ut bilete av dei fem finaste vampyrane eg veit om og dei einaste eg har interessert meg for å lese om. 

Trykk på "lese meir?" for å sjå dei. 

Mai Lene